Rijk kan leren van gemeenten

De Rijksoverheid is groot en sterk. Ambtenaren die er werken hebben niet de indruk dat ze iets kunnen leren van de kleine gemeenten. Toch is niets echter minder waar. Gisteren was ik bij een discussie waarbij dit gegeven direct leidde tot een debat over kernkabinetten, reorganisatie van de rijksdienst en nog van zulke grote termen. Interessant debat-idee, zwakke invulling door het panel dus. Het zette mij wel aan het denken.

Je moet het niet zoeken in kernkabinetten en samengevoegde departmenten. Alsof de gemeente het op sommige punten beter doet dan het rijk door een mooi organisatiemodel. Dat is niet zo, en het is weer eens bewezen door Harrie Aardema en Arno Korsten (Naar een collegiaal en samenhangend overheidsbestuur 2009 blz 209).

Veel interessanter en tegelijk ook geloofwaardiger is dat de buitenwereld de gemeente beter prikkelt. Het zit zo.

De gemeente zit dichter op de uitvoering. Ambtenaren zien eerder dat ze vast lopen met het beleid. Ze lopen ook echt zelf vast en kunnen het niet wijten aan die domme uitvoerende gemeenten. Waar ze in vast lopen is de twee grote opgaven voor de overheid: 1. het maken van onderscheid en 2. het werken met partners.

1. Niet iedereen is gelijk, maar het idMassaindividuee dat iedereen gelijk behandeld moet worden is vrij sterk in Nederland. een groot goed, totdat mensen die maatwerk nodig hebben in confectie gestoken worden. Zie het plaatje (klik om te vergroten). Het is de gewone normaalverdeling die altijd geldt. Veel mensen zitten op de normale maten, weinig op de confectie.

2. De overheid kan de dingen niet alleen, maar moet werken met partners. Met bewoners, bedrijven en diverse al dan niet door de gemeente, provincie of het rijk gefinancierde instellingen. Dat betekent dat de politiek moeilijk van bovenaf kan bepalen wat er moet gebeuren, want die invulling wordt mede bepaald door de partners. Het bestuur moet dan aan ambtenaren wel een kader meegeven , maar de ambtenaren kunnen in de geest van dat kader handelen, er is verschil mogelijk. Dat kan de overheid niet goed (en de politiek ook niet)

Daar hebben de gemeenten leuke dingen op bedacht. Het zit ook in de werkwijze van het grotestedenbeleid: samenvoegen vangeldstromen, sturen op resultaten en aansluiten op wat goed is in dewijken. Daar kijkt het rijk ook wel naar. Leuker is het maken van verschil. In feite werkt de gemeente al een beetje aan de omkering van de piramide. De organisatie is er niet alleen op gericht om de top (wethouder, minister) in staat te stellen goede beslissingen te nemen. De organisatie is er ook op gericht om de basis de juiste beslissingen te laten nemen. De gebiedsregisseurs, de stadsmariniers, de wijkcoaches. Juist waar de problemen ingewikkelder worden en maatwerk nodig is, zoekt de gemeente naar oplossingen aan de basis. De wal keert daar het schip.

Het rijk zoekt echter de oplossingen aan de top: coxf6rdinerend bewindslieden, minder ministers, samenvoegingen van departementen en het op zich goede idee om ministers los te koppelen van een departement.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: