Een inspiratie om verantwoordelijkheid niet af te nemen

In elke stad is het gevaar aanwezig dat een buurt achteruit gaat. Maar wat te doen als het vooral particulier woningbezit is dat verpaupert? Zeker als het gaat om veel kleine verenigingen van eigenaren? Ingrijpen en overnemen die handel?

In Rotterdam speelde dit probleem in Oud-Mathenesse. De gemeente kan een dergelijke wijk aanpakken door actief te gaan x93aanschrijvenx94: de gemeente dwingt particuliere eigenaren om de woningen aan te pakken, bijvoorbeeld de fundering te herstellen. Zelfs kan de gemeente woningen x93onbewoonbaarx94 verklaren. Dit zijn instrumenten die pas als laatste redmiddel worden ingezet. Aanschrijven en onbewoonbaar verklaren doet een gemeente wanneer een woning bouwkundig niet meer veilig is; de instrumenten zijn niet te gebruiken om verslechtering van een niet zo goede woning te voorkomen. Deze middelen brengen echter hoge kosten met zich mee als de eigenaren niet in beweging komen en de gemeente moet gaan handhaven.

Woning-corporaties hebben een enorme invloed door dergelijke wijken aan te pakken en te zorgen dat het bezit op orde blijft. Maar soms hebben de corporaties niet veel bezit in een wijk en heeft de wijk te weinig pit om het zelf aan te pakken. Dat speelde in Oud-Mathenesse: veel particulier bezit, veelal in verenigingen van eigenaren opgenomen. In Verenigingen van Eigenaren is nog een ander probleem: enkele eigenaren willen wel iets verbeteren, maar andere niet. Er moet een hele berg werk verzet worden door die goedwillende eigenaren. Die zien daar als leek begrijpelijkerwijs erg tegenop, want het werk is hen ook nog onbekend.

Woonbron is een grote woningcorporatie in Rotterdam. Deze corporatie wilde de gemeente wel helpen om Oud-Mathenesse te verbeteren. Dan kan een corporatie op grote schaal woningen gaan aankopen en verbeteren. Woonbron koos echter voor een ander en inspirerend middel. Ze stimuleerde de eigenaren in Verenigingen van Eigenaren (VvE's) om actief te worden en de woningen beter te gaan beheren.

De oplossing van Woonbron was even logisch als strijdig met de manier van werken van veel instellingen die aan de slag gaan door de verantwoordelijkheid over te nemen. De corporatie kocht niet alle woningen op, maar kocht zich in bij VvE's. De corporatie kocht ruim 80 woningen in diverse VvE's. Vervolgens ging de corporatie werken op de schaal van de eigenaren. Dus er werden geen experts ingevlogen om de boel in kaart te brengen en een meerjarenbegroting (meerjarenonderhoudsplan MJOP) op te stellen. Dat zou als gevolg hebben dat het het MJOP zou zijn van de corporatie waar de eigenaren zich niet aan zouden commiteren: dan moest de corporatie het oplossen. De corporatie nam de problemen niet over en stelde zich tegelijk niet als adviseur aan de kant op.

Een programmamanager van Woonbron maakte als nieuw lid van de VvE kennis met de Vereniging en ging samen met de andere eigenaren op inspectie. Hij prikte in raamkozijnen en bekeek het verfwerk samen met de mensen daar. Iedereen concludeerde dat daar wat aan zou moeten gebeuren. Zo werden eigenaren overtuigd dat er wat moest en kon gebeuren.

Dat zou geld kosten, reserves waren er niet. Maar omdat er commitment was wilden de eigenaren aan de slag. Bovendien waren er altijd wel kleine verbeteringen die direct ingezet konden worden. Woonbron hielp vergaderingen op te zetten en was een steun voor de goedwillende eigenaren die wel iets wilden, maar niet wisten hoe. De gemeente was bovendien bereid wat geld bij te leggen op voorwaarde dat er een goed MJOP lag en dat zichtbaar werd dat de VvE stapje voor stapje inliep op de achterstand in de reserveringen.

Het werkte! Succesfactoren waren

  • de houding (wees een van de eigenaren, gelijkwaardig, geen verantwoordelijkheid afnemen),

  • maatwerk (speel in op wat individuele eigenaars willen)

  • iedereen accepteren (klagers niet wegzetten, maar hun kritische geest inzetten bijvoorbeeld bij de inspecties)

  • ruimte geven op uitvoeringsniveau (geef een programmamanager ruimte om onorthodox tewerk te gaan)

  • goede informatievoorziening (weet wat er werkelijk aan de hand is en wat voor eigenaren er zijn, volg of de toestand ook echt verbetert (zonder voor te schrijven hoe))

Samen een aantal woningen in bezit hebben heeft een nadeel: wat van iedereen is, kan ook van niemand zijn: niemand neemt verantwoordelijkheid. Woonbron liet zien dat dat geen blijvende situatie is, maar dat mensen geholpen kunnen worden de verantwoordelijkheid weer op te pakken. De buurt wordt er beter van en tegelijk leren de mensen elkaar beter kennen. Een inspiratie voor anderen!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: